عصر ، مظفر الدنيا و الدين ، ضاعف الله دولته از آن حظى كامل و نصيبى وافر دارد و من بنده اين باب را بقطعهء در مدح ذات شريف او باتمام رسانيذم و هى هذه : سلطان علم‌پرور و شاه سخن‌شناس * اى خاطر منور تو ترجمان علم . . . . » ص 303 در داستانهاى اصلى هر باب غالبا دو شخصيت با خصلتهاى مغاير و گاه متضاد - جانور يا مردم - روبروى يكديگر قرار گرفته و در سير تكاملى داستان ، در ميان آنها ، براى اثبات منطق و حقانيت يكى از دو حريف ، ستيزى عافيت‌سوز و عاقبت‌ساز با تكيه به داستانهاى فرعى و استشهادات و تمثيلات مختلفه ، پديد ميآيد ، و سرانجام پس از طول و تفصيل و كشمكشهاى بسيار ، داستان با پيروزى حريف صاحب فضيلت پايان ميايد « در قصبهء دو دهقان بوذند همسايه يكديگر . يكى توانگر و يكى درويش يكى غنى و صاحب ثروت و يكى فقير و صاحب مسكنت و عادت گردون و طبيعت گيتى خود اينست كى يكى را در راحت و نعمت و بىنيازى آسايش دهذ و يكى را در رنج و مشقت محتاج و مستمند گردانذ . . . توانگر را نام منذر بوذ و درويش را مبشر و مبشر مسكين و مظلوم از منذر ظالم جائر هميشه در رنج بوذى . . . » ص 431 دربارهء نگارش كتاب ، مصنف شيوهء خويش را مطابق با عبارت اهل زمانه دانسته است . « مىخواستم كى بر عبارت اهل زمانهء خويش كتابى سازم » ص 71 و البته درين دوره در ميان بيشتر كتاب و نويسندگان توانا نثر فنى آراسته ، مستعمل بوده است و بىگمان اين نوع نثر هنوز براى خود در ميان تمام طبقات نويسندگان و كتاب و مترسلين جائى نداشته و برخى با آن شيوه بيگانه بوده‌اند : « و چون اين نمط از نمط خويش بيگانه بينند و اين طرز ايشان را بعيد نمايد ، دست عيب بآستين نقد بيرون آرند و پاى تقبيح بتزييف آن در پيش نهند . . . » ص 593 نثر فنى ، نثرى سخته و پردخته و در پايه و مرتبه‌اى برتر و مقبول‌تر از نثر محاوره‌اى است . نويسنده درين طرز با آمادگى تمام و همت و نيتى بلند ، با رعايت اصول و ضوابطى در آئين دبيرى و ترسل ، پاى پيش مىنهد و به يارى ذهن و ضمير خويش تاروپود اين پردهء رنگ‌برنگ و پرنقش‌ونگار را در كارگاه ذوق لطيف و طبع نازك خويش بهم مىآورد و بافتهء هنرى خود را در بازار ادب عرضه مىدارد . « حين نتحدث عن النثر الجاهلى ننحى النثر العادى الذى يتخاطب به الناس فى شئون حياتهم اليوميه . فان هذا الضرب من النثر لا يعد شىء منه ادبا الا ما قد يجرى فيه من امثال ، انما الذى يعد ادبا حقا هو النثر الذى يقصد به صاحبه الى التأثير فى نفوس السامعين و الذى يحتفل فيه من اجل ذلك بالصياغة و جمال الاداء ، و هو انواع ، منه ما يكون قصصا و ما يكون خطابة و ما يكون رسائل ادبية محبرة و يسمى بعض الباحثين النوع الاخيرة باسم النثر الفنى . » 82 ص 398 . شايد مراد دكتر شوقى ضيف از « بعض الباحثين » بطرس البستانى مؤلف كتاب